บทสรุปย่อ (Quick Summary)
รั้วกำแพงรอบโครงการจัดสรรถือเป็นสาธารณูปโภคที่ตกเป็นภาระจำยอมและเป็นกรรมสิทธิ์ของนิติบุคคลหมู่บ้านฯ ลูกบ้านไม่มีสิทธิทุบทำลายเพื่อประโยชน์ส่วนตัว หากฝ่าฝืนมีความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ทันที!
ข้อเท็จจริงโดยย่อ
จำเลยซึ่งเป็นเจ้าของทาวน์เฮาส์ในหมู่บ้านจัดสรรแห่งหนึ่ง ต้องการเปิดทางด้านหลังบ้านเพื่อประโยชน์ในทางธุรกิจ จึงร่วมกับพวกทุบทำลายรั้วกำแพงคอนกรีตโครงการ โดยอ้างว่ารั้วนั้นตั้งอยู่บนเขตที่ดินของตนหรือมองว่าเป็นเรื่องส่วนตัว แต่ทางนิติบุคคลหมู่บ้านจัดสรร (โจทก์) ได้ฟ้องร้องเพราะถือว่ารั้วดังกล่าวเป็นทรัพย์สินของโครงการที่ได้รับโอนมาจากผู้จัดสรรที่ดิน
ประเด็นที่ศาลวินิจฉัย
รั้วโครงการเป็นของใคร: รั้วที่ผู้จัดสรรสร้างขึ้นพร้อมโครงการถือเป็นสาธารณูปโภคหรือไม่?
ความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์: การทุบรั้วมีความผิดฐานทำให้เสียทรัพย์ตามมาตรา 358 (ทรัพย์ทั่วไป) หรือมาตรา 360 (ทรัพย์สาธารณะ)?
ความเห็นของศาลและการตีความ
ศาลฎีกาได้ตีความประเด็นเรื่องทรัพย์สินในโครงการจัดสรรไว้อย่างน่าสนใจดังนี้ครับ:
รั้วคือสาธารณูปโภค: ตาม พ.ร.บ.การจัดสรรที่ดิน พ.ศ. 2543 มาตรา 43 รั้วที่สร้างขึ้นพร้อมการจัดสรรถือเป็นสาธารณูปโภคที่ตกอยู่ใน “ภาระจำยอมตามกฎหมาย” เพื่อประโยชน์ของลูกบ้านทั้งโครงการ และ “ไม่ถือเป็นส่วนควบ” ของที่ดินที่รั้วตั้งอยู่ (ตาม ป.พ.พ. มาตรา 146) ดังนั้นเมื่อมีการตั้งนิติบุคคลฯ รั้วนี้จึงตกเป็นกรรมสิทธิ์ของนิติบุคคลหมู่บ้านฯ โดยตรง
ทุบรั้ว = ทำให้เสียทรัพย์: การที่จำเลยไปทุบกำแพงเพื่อประโยชน์ส่วนตัว จึงเป็นการทำให้ทรัพย์สินของนิติบุคคลเสียหาย มีความผิดตาม ป.อ. มาตรา 358
ไม่ใช่ทรัพย์สาธารณประโยชน์: แม้จะเป็นสาธารณูปโภคของหมู่บ้าน แต่กฎหมายมองว่ารั้วนี้มีไว้เพื่อประโยชน์ของ “สมาชิกในหมู่บ้านเท่านั้น” ไม่ใช่เพื่อให้ประชาชนทั่วไปใช้ประโยชน์ร่วมกัน จึงไม่ถือเป็นทรัพย์ที่ใช้เพื่อสาธารณประโยชน์ตามมาตรา 360 (โทษจึงไม่หนักเท่าการทำลายของหลวง)
คำแนะนำจากทนายเอ๊กซ์ (Legal Tip)
“จากประสบการณ์ที่คลุกคลีกับคดีหมู่บ้านจัดสรรมา 25 ปี ผมขอเตือนลูกบ้านทุกท่านครับว่า ‘กำแพงรอบบ้าน’ ในโครงการจัดสรร มักไม่ใช่ของเรา 100% เหมือนบ้านเดี่ยวสร้างเองครับ ก่อนจะเจาะ ทุบ หรือดัดแปลงกำแพงโครงการเพื่อเปิดทางออกใหม่ ต้องได้รับอนุญาตจากนิติบุคคลก่อนเสมอ ไม่อย่างนั้นนอกจากจะต้องเสียเงินซ่อมคืนแล้ว ยังอาจมีประวัติอาญาติดตัวฐานทำให้เสียทรัพย์ด้วยนะครับ”