ทนายความอาสา คืออะไร? ให้คำปรึกษาฟรีหรือว่าความฟรี

หลายคนอาจเคยได้ยินคำว่า “ทนายความอาสา” และเข้าใจว่าหากไปพบทนายความอาสา จะได้รับการว่าความในศาลโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย แต่ความเข้าใจดังกล่าวยังไม่ถูกต้องทั้งหมด

บทความนี้จะอธิบายว่า ทนายความอาสาคือใคร มีหน้าที่อะไร และหากต้องการทนายความฟรีเพื่อดำเนินคดีต้องทำอย่างไร

ทนายความอาสา คืออะไร

ทนายความอาสา คือ ทนายความที่สมัครใจเข้าร่วมโครงการให้ความช่วยเหลือประชาชนด้านกฎหมาย โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ประชาชนสามารถเข้าถึงความรู้ทางกฎหมายและกระบวนการยุติธรรมได้ง่ายขึ้น

บทบาทสำคัญของทนายความอาสา คือ การให้คำปรึกษากฎหมายเบื้องต้นโดยไม่คิดค่าบริการ ช่วยอธิบายข้อกฎหมาย สิทธิ หน้าที่ และแนวทางการแก้ไขปัญหาทางกฎหมาย เพื่อให้ประชาชนสามารถตัดสินใจและดำเนินการได้อย่างถูกต้อง

ทนายความอาสาช่วยเรื่องอะไรได้บ้าง

ประชาชนสามารถขอรับคำปรึกษาจากทนายความอาสาได้ในหลากหลายเรื่อง เช่น

• ให้คำปรึกษาปัญหากฎหมายเบื้องต้น
• อธิบายสิทธิและหน้าที่ตามกฎหมาย
• วิเคราะห์ข้อเท็จจริงและแนวทางแก้ไขปัญหา
• ช่วยตรวจสอบสัญญาหรือเอกสารทางกฎหมาย
• ให้คำแนะนำเกี่ยวกับคดีแพ่ง คดีอาญา คดีแรงงาน คดีครอบครัว และกฎหมายด้านอื่น ๆ
• แนะนำขั้นตอนการดำเนินคดีหรือการติดต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• ให้คำแนะนำเกี่ยวกับการไกล่เกลี่ยข้อพิพาทในกรณีที่เหมาะสม

การได้รับคำปรึกษาตั้งแต่ระยะแรก มักช่วยลดความผิดพลาดและลดค่าใช้จ่ายที่อาจเกิดขึ้นในภายหลัง

ทนายความอาสา ว่าความให้ฟรีหรือไม่

คำตอบคือ โดยทั่วไป ไม่ใช่

หลายคนเข้าใจว่าทนายความอาสาจะรับว่าความให้ประชาชนฟรีทุกคดี แต่ในความเป็นจริง หน้าที่หลักของทนายความอาสาคือการให้คำปรึกษาทางกฎหมายโดยไม่คิดค่าบริการ ไม่ใช่การเป็นทนายความดำเนินคดีในศาลทุกกรณี

ดังนั้น การเข้ารับคำปรึกษาจากทนายความอาสา ไม่ได้หมายความว่าผู้รับบริการจะได้รับทนายความไปว่าความให้โดยอัตโนมัติ

หากต้องการทนายความฟรีเพื่อดำเนินคดี ต้องทำอย่างไร

หากประชาชนมีความจำเป็นต้องมีทนายความช่วยดำเนินคดี แต่ไม่สามารถรับภาระค่าใช้จ่ายได้ สามารถยื่นคำขอรับความช่วยเหลือจากหน่วยงานที่มีโครงการให้ความช่วยเหลือทางกฎหมายแก่ประชาชน

อย่างไรก็ตาม การจะได้รับทนายความเพื่อดำเนินคดีนั้น ต้องผ่านการพิจารณาตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไขของแต่ละหน่วยงาน

โดยทั่วไปจะพิจารณาจากปัจจัยต่าง ๆ เช่น

• ผู้ขอรับความช่วยเหลือมีฐานะยากจนหรือขาดแคลนทุนทรัพย์
• เป็นผู้ที่อาจไม่ได้รับความเป็นธรรม หากไม่มีทนายความช่วยเหลือ
• คดีมีมูลหรือมีเหตุสมควรที่จะได้รับความช่วยเหลือ
• ผู้ขอรับความช่วยเหลือมีคุณสมบัติและเอกสารครบถ้วนตามหลักเกณฑ์ของหน่วยงาน

ดังนั้น การได้รับทนายความฟรีเพื่อว่าความจึงไม่ใช่สิทธิที่ได้รับโดยอัตโนมัติ แต่จะต้องผ่านการพิจารณาตามข้อเท็จจริงของแต่ละคดี

ขอรับคำปรึกษาจากทนายความอาสาได้ที่ไหน

ประชาชนสามารถขอรับคำปรึกษาทางกฎหมายได้จากหลายหน่วยงาน เช่น

• สภาทนายความ
• ศาลยุติธรรมที่มีศูนย์ให้คำปรึกษากฎหมาย
• สำนักงานยุติธรรมจังหวัด
• ศูนย์ยุติธรรมชุมชน
• หน่วยงานของรัฐที่จัดโครงการช่วยเหลือประชาชนด้านกฎหมาย

ก่อนเข้ารับคำปรึกษา ควรเตรียมเอกสารที่เกี่ยวข้อง เช่น บัตรประจำตัวประชาชน สัญญา หนังสือแจ้ง หรือหลักฐานอื่น ๆ เพื่อให้ทนายความสามารถวิเคราะห์ข้อเท็จจริงและให้คำแนะนำได้อย่างครบถ้วน

ข้อดีของการปรึกษาทนายความอาสา

การเข้ารับคำปรึกษาจากทนายความอาสามีข้อดีหลายประการ ได้แก่

• ได้รับคำแนะนำจากผู้ประกอบวิชาชีพทนายความ
• เข้าใจสิทธิและหน้าที่ของตนเองตามกฎหมาย
• ลดความเสี่ยงจากการดำเนินการผิดขั้นตอน
• ประหยัดค่าใช้จ่ายในการขอคำปรึกษาเบื้องต้น
• สามารถวางแผนการแก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสมตั้งแต่เริ่มต้น

ข้อควรรู้ก่อนเข้ารับคำปรึกษา

เพื่อให้การให้คำปรึกษาเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ ควร

• เตรียมข้อเท็จจริงของเรื่องให้ครบถ้วน
• นำเอกสารและหลักฐานที่เกี่ยวข้องไปด้วย
• แจ้งข้อมูลตามความเป็นจริง
• สอบถามข้อสงสัยให้เข้าใจอย่างชัดเจนก่อนดำเนินการ

การเตรียมข้อมูลที่ครบถ้วนจะช่วยให้ทนายความสามารถวิเคราะห์ปัญหาและเสนอแนวทางแก้ไขได้ตรงประเด็นมากยิ่งขึ้น

สรุป

ทนายความอาสาเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการช่วยให้ประชาชนเข้าถึงความรู้ทางกฎหมายและกระบวนการยุติธรรม โดยให้ คำปรึกษาทางกฎหมายเบื้องต้นโดยไม่คิดค่าบริการ เพื่อให้ประชาชนเข้าใจสิทธิ หน้าที่ และแนวทางการดำเนินการที่ถูกต้อง

อย่างไรก็ตาม ทนายความอาสาไม่ได้มีหน้าที่รับว่าความให้ประชาชนฟรีทุกคดี หากประชาชนมีความประสงค์จะขอรับทนายความเพื่อดำเนินคดีโดยไม่มีค่าใช้จ่าย จะต้องยื่นคำขอรับความช่วยเหลือต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และต้องผ่านการพิจารณาตามหลักเกณฑ์ เช่น ฐานะทางการเงิน ความจำเป็นของคดี และเงื่อนไขอื่นที่กฎหมายหรือหน่วยงานกำหนด

ดังนั้น หากกำลังประสบปัญหาทางกฎหมาย การเข้ารับคำปรึกษาจากทนายความอาสาตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ถือเป็นจุดเริ่มต้นที่ดี เพราะจะช่วยให้เข้าใจสิทธิของตนเอง ลดความผิดพลาดในการดำเนินการ และสามารถเลือกแนวทางแก้ไขปัญหาได้อย่างเหมาะสม