คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2510/2530
การคำนวณกำไรสุทธิของกิจการเพื่อเสียภาษีเงินได้นิติบุคคล มักเกิดปัญหาว่า รายจ่ายประเภทใดสามารถนำมาหักได้ และรายจ่ายประเภทใดเป็นรายจ่ายต้องห้าม ตามประมวลรัษฎากร คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2510/2530 เป็นอีกหนึ่งแนวคำพิพากษาสำคัญที่อธิบายหลักเกณฑ์เรื่องนี้ไว้อย่างชัดเจน
คำพิพากษานี้ได้วางหลักเกี่ยวกับรายจ่ายหลายประเภท เช่น
ค่านายหน้า ค่าชดเชยความเสียหาย ค่าใช้จ่ายที่ไม่ได้จ่ายจริง ค่าใช้จ่ายเกี่ยวกับที่ดิน และค่าใช้จ่ายในการปรับปรุงทรัพย์สิน
1. ค่านายหน้าในการขายสินค้า หักเป็นรายจ่ายได้
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
ค่านายหน้าในการขายสินค้า ที่กิจการได้จ่ายจริงเพื่อให้สามารถขายสินค้าได้ ถือเป็น ค่าใช้จ่ายในการประกอบกิจการเพื่อหากำไร
ดังนั้น
ค่านายหน้าดังกล่าว สามารถนำมาหักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิได้
หลักสำคัญคือ
- เป็นค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินธุรกิจโดยตรง
- มีการจ่ายจริง
- มีวัตถุประสงค์เพื่อให้เกิดรายได้
2. ค่าชดเชยความเสียหายจากสินค้าที่มีคุณภาพต่ำ หักได้
ในคดีนี้ ผู้ขายต้องจ่าย ค่าชดเชยความเสียหายให้แก่ผู้ซื้อ เนื่องจากสินค้าที่ขายไปมีคุณภาพต่ำกว่าที่ตกลงกันไว้
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
ค่าใช้จ่ายดังกล่าวเป็นค่าใช้จ่ายที่เกิดจากการประกอบกิจการ และเกี่ยวข้องกับการดำเนินธุรกิจโดยตรง
ดังนั้น
ค่าชดเชยความเสียหายดังกล่าวสามารถนำมาหักเป็นรายจ่ายได้
เพราะถือเป็น
ค่าใช้จ่ายเพื่อหากำไรจากกิจการ
3. ค่าใช้จ่ายที่ตั้งขึ้นเองโดยไม่ได้จ่ายจริง หักไม่ได้
ในคดีนี้กิจการได้ตั้ง ค่าใช้จ่ายในการขนส่ง ขึ้นเองในบัญชี โดยไม่มีการจ่ายเงินจริง
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
รายจ่ายดังกล่าวเป็น รายจ่ายต้องห้าม ตาม
มาตรา 65 ตรี (9) แห่งประมวลรัษฎากร
เหตุผลคือ
- ไม่ได้มีการจ่ายเงินจริง
- เป็นเพียงตัวเลขที่ตั้งขึ้นทางบัญชี
ดังนั้น
ไม่สามารถนำมาหักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิได้
4. ค่าซื้อที่ดินเป็นรายจ่ายลงทุน หักไม่ได้
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
ค่าซื้อที่ดิน เป็นรายจ่ายที่มีลักษณะเป็น การลงทุน
ซึ่งตาม
มาตรา 65 ตรี (5) แห่งประมวลรัษฎากร
กำหนดว่า
รายจ่ายที่เป็น รายจ่ายลงทุน (capital expenditure) ถือเป็น รายจ่ายต้องห้าม
ดังนั้น
ค่าซื้อที่ดินจึงไม่สามารถนำมาหักเป็นรายจ่ายในการคำนวณกำไรสุทธิได้
5. ค่าธรรมเนียมการโอนที่ดิน หักไม่ได้
เมื่อค่าซื้อที่ดินถือเป็นรายจ่ายลงทุน
ศาลฎีกาจึงวินิจฉัยต่อว่า
ค่าธรรมเนียมในการโอนที่ดิน เป็นค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวเนื่องกับการได้มาซึ่งที่ดิน
จึงมีลักษณะเป็น ต้นทุนของทรัพย์สิน
ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายในการดำเนินกิจการ
ดังนั้น
ไม่สามารถนำมาหักเป็นรายจ่ายได้
6. ค่าใช้จ่ายในการปรับปรุงทรัพย์สิน หักไม่ได้
ในคดีนี้กิจการมีค่าใช้จ่ายในการ
รับเหมาปูบล็อกประดับพื้น
ศาลฎีกาวินิจฉัยว่า
ค่าใช้จ่ายดังกล่าวมีลักษณะเป็น
การทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น
ไม่ใช่การซ่อมแซมเพื่อให้ทรัพย์สินคงสภาพเดิม
จึงถือเป็น รายจ่ายลงทุน
ตาม มาตรา 65 ตรี (5)
ดังนั้น
ไม่สามารถนำมาหักเป็นรายจ่ายได้
หลักกฎหมายสำคัญจากคำพิพากษานี้
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2510/2530 สรุปหลักสำคัญของกฎหมายภาษีได้ดังนี้
รายจ่ายที่หักได้
- ค่านายหน้าในการขายสินค้า
- ค่าชดเชยความเสียหายจากการประกอบกิจการ
รายจ่ายต้องห้าม
- ค่าใช้จ่ายที่ตั้งขึ้นเองโดยไม่ได้จ่ายจริง
- รายจ่ายลงทุน เช่น ค่าซื้อที่ดิน
- ค่าใช้จ่ายที่เกี่ยวกับการได้มาซึ่งทรัพย์สิน
- ค่าใช้จ่ายที่ทำให้ทรัพย์สินดีขึ้น (ปรับปรุงทรัพย์สิน)
สรุป
คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 2510/2530 เป็นแนวคำพิพากษาที่สำคัญเกี่ยวกับการจำแนก รายจ่ายที่หักได้และรายจ่ายต้องห้าม ในการคำนวณกำไรสุทธิของกิจการ
หลักสำคัญคือ
รายจ่ายที่จะนำมาหักได้ต้องเป็นรายจ่ายที่เกิดขึ้นจริง และเป็นรายจ่ายเพื่อการประกอบกิจการเพื่อหากำไร
ในขณะที่
รายจ่ายที่เป็นการลงทุน หรือเป็นเพียงตัวเลขที่ตั้งขึ้นโดยไม่มีการจ่ายจริง จะไม่สามารถนำมาหักภาษีได้ตามประมวลรัษฎากร
แนวคำพิพากษานี้จึงเป็นหลักสำคัญในการตีความเรื่อง รายจ่ายต้องห้ามตามมาตรา 65 ตรี ซึ่งมีผลต่อการวางแผนภาษีของธุรกิจอย่างมาก